Bebek & Çocuk Sağlığı

Bebeklerde topuk kanı neden alınır?

26.03.2019 – 10:15, Son Güncelleme:

Bebek doğduktan sonra bebeğin ayağından alınan kana topuk kanı denilir. Bebeklerde, hastalık belirtileri ortaya çıkmadan genetik ya da metabolik sağlık sorunlarının belirlenmesi için topuk kanı testi yapılır. Bu sağlık sorunları boy kısalığından tutun da, gelişim bozukluklarına kadar bir çok alanı kapsar.

Bebeklerden alınan topuk kanı itina ile özel yapılmış kağıtlara damlatılır. Bu kağıtlarla birlikte bebeğin anne ve babasının telefon numarası ve adresi alınır, test edilmek üzere tarama merkezine gönderilir. Bu merkezde bebekle ilgili her hangi bir sorun çıkarsa, görevliler tarafından bebeğin ailesi ile iletişime geçilerek bebeğin olası hastalığı hakkında aileye bilgi verilir.Ülkemizde de uygulanan topuk kanı testi bir çok hastalığı teşhis için son derece önemlidir.

Topuk kanı ile hangi hastalıklar bilinir?

Tiroid bezi gelişimsel bozuklukları
Doğumsal enzim eksikliği
Kalıtsal metabolik hastalıklar
Zeka geriliği ve beyin hasarı

Genellikle doğumdan sonra üç gün içinde bebekten topuk kanı alınır. Kalıtsal metabolik hastalık taraması için bebek en az 24 saat beslenmiş olmalıdır. Bu uygulama bütün doğum hastanelerinde vardır. Bebek taburcu edilmeden önce ilk topuk kanı hastanede alınır. İkinci topuk kanı testi ise aile hekimliklerinde yapılmaktadır. Bebek hastaneden taburcu olduktan sonra bir hafta içinde ikinci topuk kanı alınmak üzere aile sağlığı merkezlerine götürülmelidir. Aile sağlığı merkezinde bebeğin doktoru tarafından genel muayenesi yapıldıktan sonra, hemşire tarafından bebeğin topuğundan kan alınır. Bebeklerden alınan topuk kanı, oda ısısında kurutularak incelenmek üzere tarama merkezlerine gönderilir.

Bebeklerden alınan topuk kanı hastalıkların teşhisine yardımcı olurken, bebekte hastalıklarla ilgili birtakım bulgular görülebilir. Örneğin kalıtsal metabolik hastalıklar; zeka geriliği, havale geçirme, inatçı ağlamalar, bebeğin daima huzursuz ve tedirgin olması, egzama cinsi cilt bulguları, açık ten, bebeğin kafa yapısının olması gerekenden küçük olması, idrar ve vücut sıvılarında küf kokusu en dikkat çeken belirtiler arasındadır. Tiroid bezi gelişimsel bozukluklarında ciddi zeka geriliği, yenidoğanda uzamış sarılık, kabızlık ve kısa boy gözlemlenir.

İlgili Yazı  Çan sünneti yöntemi

Anne baba iyi bir gözlemci olmalı, bebeklerinde bu sayılan belirtileri gözlemledikleri zaman vakit kaybetmeden doktora gitmelidir.

Topuk kanı ile ilgili merak edilenler

Bebekler dünyaya geldikten hemen sonra, hastaneden ayrılmadan ve genelde doğumun 3 ila 5. günü arasında hemşireler tarafından topuk kanı alınır. Topuk kanı hayat kurtaran bir işlem. Daha evvel bebekte zeka geriliği ve cücelik olup olmayacağını tespit için alınan topuk kanı ile son yıllarda bebekte sağırlık veya körlük olup olmadığı da önceden belirlenebiliyor. Hastanelerde dünyaya gelen bebeklerden alınan topuk kanı, Ankara ve İstanbul’daki laboratuarlarda incelenip, bebeklerin hastalık riski taşıyıp taşımadığı belirleniyor. Hastalık riski taşıyan bebeklerin aileleri, sonuçlar belli olduktan sonra aranarak bilgi veriliyor. Topuk kanı tahlili sayesinde her yıl yüzlerce çocuğun zeka geriliği, cücelik, körlük ve sağırlık gibi hastalıkları çok erkenden teşhis edildi. Biyotinidaz eksikliği sonucu ortaya çıkan körlük ve sağırlık riski belirlendiğinde, uygun tedavi uygulanarak hastalığın önüne geçiliyor. Biyotini vitamini eksikliği sadece körlüğü ve sağırlıa edeğil ciltte bozukluğa, zihinsel engelliğe de neden oluyor. Tedavi edilemeyen bebekler bu hastalığa bağlı olarak henüz 1 yaşını doldurmadan aramızdan ayrılıyor. Halbu ki topuk kanı sayesinde bu hastalık tespit ediliyor ve son derece ucuz olan ilaçlarla tedavisi gerçekleşiyor. Bu nedenle bazı ailelerin bebekten topuk kanı alınmasına izin vermemesi son derece yanlış ve hayati risk taşıyor. İkinci topuk kanı Bazı bebeklerden ikinci kez topuk kanı istenebiliyor. Hastaneden böyle bir talep geldiğinde bunu da mutlaka aldırın… Bebekten ikinci kez topuk kanı alınmasına gerekli olan durumlar şunlar; ilk topuk kanı bebek doğduktan sonraki 24 saatten önce alındıysa, ilk kan bebek yeterince beslenmeden alındıysa, ilk topuk kanı alındığında bebek antibiyotik kullanıyorduysa, ilk topuk kanı alındığında bebek prematüre ise, bebekte kan değişimi yapıldıysa. Zaten ilk topuk kanı alınan hastanedeki doktorunuz, gerekli görürse ikinci topuk kanı aldırmanız için sizi sağlık ocağına yönlendirecektir. Topuk kanı nereye götürülüyor Peki bebekten alınan topuk kanı ne yapılıyor. Öncelikle tüm topuk kanları il ve ilçe sağlık müdürlüklerinde toplanarak, her hafta düzenli olarak Ankara ve İstanbul’da bulunan hıfzıssıhha kuruluna gönderiliyor. Buralarda kanlar laboratuar incelemesine alınıyor ve yukarıda saydığımız hastalıklarla ilgili risk taşıyan bebekler ayıklanıyor. Ardından iki hafta içinde sağlık müdürlüklerince risk tespit edilen bebeklerin aileleri aranarak, konuyla ilgili bilgi veriliyor. Eğer anne baba topuk kanı sonucu ile ilgili olarak aranmazsa, o bebeğin sağlıklı olduğu anlaşılıyor

İlgili Yazı  Sigara içen annelerin bebeklerinde gaz sancısı daha mı fazla olur

Bir önceki yazımız olan Bebeklerde isilik nasıl geçer - Ne iyi gelir başlıklı makalemizde isilik belirtileri nelerdir, isilik nasıl önlenir ve sıcak döküntüsü nasıl geçer hakkında bilgiler verilmektedir.